Een bunker op een theelepeltje

Ooit kocht ik dit theelepeltje.
2014-01-11 11.10.09
Een grappig lepeltje, omdat de Duitse bunker, waar de seinpost bovenop gebouwd is, zo duidelijk in het ontwerp meegenomen is.

Nu zijn de details op het lepeltje wel zeer mooi en goed te zien. Je kunt zelfs zien dat het afgaand tij is (de Waterweg is links van ons, de arm links boven op de semafoor wijst van het water af).
Rechts achter de semafoor is nog een stukje van het oude, vooroorlogse wachtlokaal te zien (zie foto hieronder).

Maar terug naar de bunker. Dit is een bunker van het type V214 Signalstelle. Aan de letter V kunnen we aflezen dat dit een bunker van de Duitse Marine was, waarbij de V voor ‘Versorgungsstände’ staat. Onder deze noemer vielen bunkers met ondersteunende functies zoals communicatie, verpleging en bevelvoering.

In Nederland zijn maar 2 van deze bunkers gebouwd, de andere staat in IJmuiden. Ze deden beide dienst als seinpost en ook in IJmuiden is er tegenwoordig een moderne verkeerscentrale overheen gebouwd.

De bunker maakte deel uit van W.N. 18 H.M.
W.N. staat voor Widerstandsnest (weerstandsnest). H.M. staat voor Heer (Landmacht)/Marine en betekent dat zowel de Landmacht als de Marine de bunkers in het W.N. bemande.

W.N. 18 bestond, behalve de V214, nog uit een 622 Doppelgruppenunterstand (een manschappenbunker voor 20 man) die als Wetterwarte (weerstation) bij de Marine in gebruik was, en een 625 Schartenstand für 7,5 cm PAK 40 (een gevechtsbunker voor een anti-tankkanon van 7,5 cm, in gebruik bij de infanterie). De 622 lag in het Voorduin en is in de jaren ’50 gedeeltelijk gesloopt. In 2008 is de rest, dat onder grond zat, ook weggehaald. De 625 ligt er nog, daar staan nu de verrekijkers op, naast het Expocentrum.

De restanten van de 622 Wetterwarte in het Voorduin in 2008

De restanten van de 622 Wetterwarte in het Voorduin in 2008

Er was ook een Tobruk aanwezig, deze lag ongeveer tussen de seinpost en de 625. Een ‘Tobrukstände’, ook wel ‘offener Ringstände’, dankt zijn naam aan de stad Tobruk in Libië. Het is een mitrailleurbunkertje, net groot genoeg voor 1 man en bedoeld voor nabijverdediging . 

De (weggezakte) Tobruk is links onder de seinpost te zien. Ook de kijksleuven in de bunker zijn goed zichtbaar.

De V214 was in gebruik bij de Marinenachrichtenoffizier (M.N.O.), ‘verantwoordelijk voor de radio- en telegrafische communicatie’. Zij vielen weer onder de Hako, de Hafenkommandant. Deze ‘was verantwoordelijk voor het scheepvaartsverkeer en de havenfaciliteiten in de monding en het westelijk deel van de Nieuwe Waterweg tot aan Poortershaven’.¹

De bunker was gebouwd in Baustärke ‘B’, wat inhoud dat de muren 2 meter dik waren. Hij bestond uit drie verdiepingen.
Op de onderste verdieping was naast de ingang een ruimte voor een mitrailleur voor de nabijverdediging, en een verblijf voor manschappen.  Op de derde verdieping was een ruimte met kijksleuven die ook als schietsleuven voor een mitrailleur konden dienen. De bovenste verdieping was een zgn. beobachtungsraum, een observatieruimte.

In de loop der jaren is de seinpost veranderd in een verkeerscentrale, waardoor de bunker onder allerlei aan- en uitbouw verdwenen is.
In 2012 werd de verkeerscentrale verbouwd en kwam de bunker weer even tevoorschijn. De sleuven zijn dichtgemetseld.

_MG_8876a _MG_8883a

Tegenwoordig kun je nog een klein stukje van de bunker aan de buitenkant zien, dit herken je doordat je in het beton de afdruk van de bekisting kunt zien. Een bunker werd opgebouwd door middel van een skelet van betonijzer. De deuren en andere stalen delen werden hierin vastgemaakt. Was alles klaar, dan werd er een houten bekisting  omheen gezet en werd het beton erin gegoten.

De bekisting van de bunker is nog duidelijk te zien.

De afdruk van de bekisting van de bunker is nog duidelijk te zien.

——————————————————————————————————————-

Met dank aan Henk van der Lugt.

Bronnen:
Hans Sakkers, Festung Hoek van Holland-Een Parel van de Atlantikwall aan de Nieuwe Waterweg 1942-1945
Rudi Rolf, Der Atlantikwall-die Bauten der deutschen Küstenbefestigungen 1940-1945
ir. H.F. Ambachtsheer, Van Verdediging naar Bescherming-de Atlantikwall in Den Haag

¹Hans Sakkers- Festung Hoek van Holland, blz 61.